CEFR nima: A1 dan C2 gacha darajalar va sertifikat qayerda kerak bo‘ladi

CEFR (Common European Framework of Reference for Languages) — til bilish darajasini o‘lchaydigan umumevropa shkalasi. Muhim nuqta: CEFR — imtihon emas, o‘lchov tizimi. IELTS, TOEFL, Cambridge, Goethe, DELF kabi turli imtihonlar natijasi shu shkalaga keltiriladi. O‘zbekistonda esa «CEFR sertifikati» deganda ko‘pincha mahalliy multilevel imtihon tushuniladi — bu chalkashlikni quyida tushuntiramiz.

Oltita daraja

• A1 — boshlang‘ich: o‘zingiz haqida oddiy iboralar, eng sodda savollar
• A2 — elementar: kundalik vaziyatlar — do‘kon, yo‘l so‘rash, oddiy xat
• B1 — o‘rta: tanish mavzularda erkin muloqot, sayohatda mustaqil
• B2 — o‘rtadan yuqori: murakkab matnlarni tushunish, fikrni asoslab bayon qilish, ona tilida so‘zlashuvchi bilan erkin suhbat
• C1 — ilg‘or: akademik va professional muhitda erkin ishlash, uzun matnlar, yashirin ma’nolarni tushunish
• C2 — tilni ona tiliga yaqin darajada bilish

Har bir darajaga erishish vaqt talab qiladi. Odatda bir darajadan keyingisiga o‘tish uchun bir necha yuz soat mashg‘ulot kerak, yuqori darajalarda esa bu vaqt oshadi.

IELTS va CEFR: taxminiy moslik

IELTS rasmiy jadvaliga ko‘ra: - B1 — IELTS taxminan 4.0–5.0 - B2 — IELTS taxminan 5.5–6.5 - C1 — IELTS taxminan 7.0–8.0 - C2 — IELTS 8.5–9.0

Bu — taxminiy moslik, rasmiy almashtirish emas. Universitet «IELTS 6.5» deb yozsa, «B2» sertifikati uni avtomatik almashtirmaydi.

O‘zbekistondagi «CEFR sertifikati»

O‘zbekistonda chet tillari bo‘yicha milliy sertifikat CEFR shkalasida beriladi. Ingliz tili uchun bu — multilevel imtihon. U to‘rt ko‘nikmani tekshiradi va natija 75 ballik shkalada beriladi: - B1 — 38–50 ball - B2 — 51–64 ball - C1 — 65–75 ball

38 balldan past natijada sertifikat berilmaydi.

Bu sertifikat O‘zbekistonda keng qo‘llaniladi: oliy ta’limga kirishda imtiyoz, o‘qituvchilar va mutaxassislar uchun talablar. Lekin u xalqaro imtihon emas.

Universitetlar qaysi darajani so‘raydi

• Ingliz tilidagi bakalavriat — odatda B2, kuchli universitetlarda C1
• Magistratura — ko‘pincha C1
• Nemis tilidagi dasturlar — odatda B2–C1, TestDaF, DSH yoki Goethe sertifikati bilan
• Frantsuz tilidagi dasturlar — odatda B2, DELF yoki DALF bilan
• Til kurslari va foundation — ko‘pincha A2–B1 dan qabul qilinadi

Xorijiy universitetlar talabni odatda aniq imtihon balida yozadi: «IELTS 6.5, har bir bo‘limdan 6.0» yoki «TestDaF 4×4». Shuning uchun CEFR darajasi — mo‘ljal, kerakli hujjat esa aniq imtihon sertifikati.

Qachon multilevel, qachon IELTS

• Faqat O‘zbekistondagi universitet yoki ish uchun — multilevel qulay va arzonroq
• Chet elda o‘qish uchun — IELTS, TOEFL yoki Duolingo; universitet qaysi birini qabul qilishini tekshiring
• Ikkalasi ham kerak bo‘lsa — bitta tayyorgarlik rejasi: ko‘nikmalar bir xil, farq faqat formatda

Darajangizni qanday aniqlash

1. Bepul onlayn placement test bilan taxminiy darajani bilib oling (masalan, rasmiy imtihon tashkilotlarining test sahifalarida).
2. Maqsadli imtihonning rasmiy namunaviy testini real vaqt bilan ishlang.
3. Writing va Speaking’ni tajribali o‘qituvchiga baholating — o‘zingizni baholash ko‘pincha oshirib yuboradi.
4. Natijani maqsadli universitet talabiga solishtiring va farqni oylarda hisoblang.

Darajani qanday oshirish

• B1 → B2: akademik lug‘at, murakkab grammatik tuzilmalar, uzun matnlarni o‘qish, fikrni asoslab yozish
• B2 → C1: aniq va nozik ifoda, akademik yozuv uslubi, ma’ruza va podkastlarni tushunish, munozarada qatnashish

Har kuni bir oz — haftasiga bir marta ko‘pdan yaxshiroq. Ingliz tilida film, podkast va maqolalarni kundalik hayotga kiriting.

Maslahat

CEFR — yo‘l xaritasi: u qayerdasiz va qayerga borishingiz kerakligini ko‘rsatadi. B1 dan C1 ga chiqish odatda bir necha oylik, ko‘pincha bir yildan ortiq tizimli tayyorgarlik talab qiladi. Shuning uchun darajangizni deadline’dan ancha oldin aniqlang va aynan universitet so‘raydigan imtihonga tayyorlaning.